Bismillahirahmanirrahim“Rabbish srahli sadri wayasirli amri wahlul u’k datam millisani yaf kahu kauli.”
O… nak kanduang sibirang tulang, buah hati limpo bakuruang, ubek jariah
palarai damam, sidingin tampa di kapalo. Kamari-mari molah duduak, ado
rundiang ayah Sampaikan.Kalau diliek dipandangi nak, dicaliak umua nan
tapakai, badan Ayah baransua tuo, kini manjalang anam puluah. Hari
patang mantari turun, awan di barat merah sago, malam nan tidak lamo
lai. Nyampang tibo saruan Allah, aja sampai
capek paminto umua alah tibo dijangkauan. Tabuah digoa tigo-tigo, badan
baganjua baliak pulang katampek asa mulo jadi suruik ka tanah nan
sabingkah. Badarun aia pamandian, ba lasia bunyi cabiak kapan, dikocong
dikabek limo, cukuik satanggi jo aia bungo. Bararak tandu ka surau, tibo
di surau dibujuakan, mairiang shalat ampek takbir. Kini manuju ka
pusaro, iyo ka pandam pakuburan. Tagolek di liang lahat, tanah sakapa
bapakalang, mahereang mahadok ka kiblat, dibateh papan nan sahalai.
Badaro tanah panimbunan, tatagak mejan nan duo, manyalo ciluang hitam,
do’a dibaco panghabisan. Tujuah langakah mayik di kubua, nak datang
malaikaik pai batanyo. Tapi jangankan tanyo ka tajawab, usaha ndak hawa
katabandiang, utang ka anak nan takana, kasiah tagaiang alun sampai.Jo
kok basuo nan bak nantun nak, taradok pusako ka bajawek ataupun warih ka
di baia, usah diarok dari ayah. Sabab baalah baitu, salamo dunia di
tunggu, Ayah diseso parasaian, gilo diarak-arak untuang. Tapi kaganti
ameh, bak di urang timbalam, pitih nan babilang, hanyo pitaruah
batinggakan, banamo Pitaruah Ayah.
Itulah tando kasiah sayang, utang nan nyato pado anak, kini ayah
lansaikan.Dangakan molah anak kanduang, simakkan bana nyato-nyato.
Satitiak usah lupokan, sabarih janganlah hilang, ganggam arek, paciak
tantaguah. Siang ambiaklah ka patungkek, kok malam jadikan suluah
pidoman patang jo pagi.
Takalo maso dulunyo, awal mulonyo san kalahia, bundo di dalam pasawangan
sadang dilamun-lamun ombak, angin badai, lauik manggilo, kilek patuih
hujan basabuang, kalam nan bukan alang-alang. Lua ke Allah, bagantuang
indak kamano ka manggapai. Dek lamo lambek badayuang, sapueh-pueh
panangguangan sampailah juo di Kualo. Tali turun sauh dibuang, kapa
marapek di tapian balabuah surang pasisianyo. Sawajah kapado urang
nantun nak, mandi darah sakujua badan, kakinyo malajang-lajang,
taganggam tangan nan duo, bunyi pakiak sapanuah kampuang cando pandeka
dapek lawan. O . . . buyuang, kok ang nak tahu, itulah anak manusia nan
lahia ka bumi Allah nangko lahia sarato jo untuangnyo.Adopun tujuan jo
mukasuiknyo, mangko jo darah samo tibo, sirah hati pakek panganan
lambang barani, lahia batin indak manaruah gamang-takuik. Mangapa tangan
suok kida mandongkak, manyipak-nyipak, itu ma’ana urang bagak, medan
galanggang nan nyo hadang cakak nan tidak kunjuang damai. Pakiak bukan
sumbarang pakiak, sorak kumando dilewatkan ibaraik badia jo mariam,
tando nagari dalam parang.Mako pado hakikatnyo nak, hiduik adolah
perjuangan dan satiok perjuangan bakandak manang. Kamanangan janjang ka
istana manuju kirisi di partuan. Sasungguahnyo manusia adolah rajo,
badaulat di muko bumi Allah bana nan manobatkan, “Inni ja’ilu fil ardhi
khalifah”.Untuak itu Ayah pasankan nak, usah manjadi rajo kalah. Nan
bajalan manakua-nakua. Mangecek tatagun-tagun, hilang banso punah
martabat. Manambah gantang tatanakkan, manyamak dalam nagari. Kalau
Waang nak tau juo nak, iduik nangko indaklah lamo, dunia hanyo sakijok
mato. Caliaklah contoh jo ibaraik, maso laia di songsong abang, mati di
anta dek sumbayang. Antaro abang jo sumbayang, sinan kamat dibacokan
hinggo itulah jatah umua. Bakato Muhammad Iqbal, apolah kato dek
baliau:“Umur bukan ukuran masa, hidup tidak takaran zaman, sehari singa
di rimba, seribu tahun bagi si domba”.Ma’ana manjadi singo nak, bukan
manggadang bakato darek bakitabullah di tangan, kandak badannyo awak
surang. Indak nak, bukan baitu filsafahnyo, tapi bialah satahun jaguang,
pagunokan maso nan pendek, bapacu marabuik buko mambuek amal kabaikan.
Baguno ka diri surang, tapakai di masyarakat, manfaat salingkuang alam.
Untuak apo panjang bajelo, hinggo batungkek saluang api, kalau awak
kiliran tangan masak lacuik, makan parentah. Kok kunun pulo, kuma
bamiang manggata di dalam kampuang, cilako hiduik tu namonyo.Salampiah
nan dari pado itu, umua bukan sabateh kubua, hiduik bukan salacuik
abiah. Tapi adoh hiduik sasudah hiduik. Panjang nan tidak kaujuangan
nak. Itulah hiduik di akhirat, kamari tujuan sabananyo. Takalo insan di
alam roh, janji-lah sudah tapabuek, patimbang muluik dengan Allah,
makhluk kata An-Khalik nyo.Kito mamaciak tali kamba nak, usah kandua
tagang salampiah, dunia akhirat satimbangan. Nyampang kok putuih
kaduonyo sinan tahanyuik handam karam. Kini di rintang angan-angan,
isuak diseso panyasalan. Di dunia rintang jo ratok, di akhirat gilo jo
gagau, kalamlah jalan ka sarugo. Mangana sakah nan bak kian nak, Ayah
bapasan, bawasiat, rantangkan banang ka langik, hubuangkan diri jo
Tuhan. Jalin kulindan ateh bumi, paharek buhua jo manusia. “Hablum
minallah wa hamblum minannas”. Itulah cancangan duo sagarajai, kapa nan
duo salabuahan, samo dek awak kaduonyo.Mano nak kanduang jo nyo Ayah,
ijanklah bosan mandangakan, mangecek indak ka lamo, taga dek seso
manyimpannyo. Jikok anak taruih mamandang, simak jo daliah mato batin.
Adopun tubuah manusia tarbangun dari tigo rungo. Partamo, runggo diateh,
kaduo runggo di tangah, katigo runggo di bawah.Nan dimukasuik jo runggo
ateh, iolah ruang di kapalo, bakandak isi pangatahuan, ibaraik dinamo
masin kapa, ulu tanago baliang-baliang, pambalah aia di lauik-tan.
Tasabuik runggo di tangah, yaitu dado rumpun hati, sangka iman lubuak
agamo, ikolah pidoman juru mudi, kaganti kompas di nan kodoh. Jan sampai
sasek palayaran, hilang tujuan tanah tapi. Salorong runggo do bawah
nak, paruik nan mintak dikanyangkan, umpamo parka tampek barang. Tansano
muatan kosong alamaik oleang jalan kapa, dihampeh ombak jo galombang,
manantang karam tak batumpang. Atau kalaulah buliah Ayah misalkan kapado
alam Minang Kabau tardiri dari tigo luhak. Partamo, luhak nan tuo.
Lambang kuciang warnanyo kuniang. Kuciang itu binatang lihai, tinggi
pangaruah, berwibawa. Kuniang tando kamanangan. Tujuannyo, urang cadiak
adi kuasa, sumber ilmu pangatahuan, “Sains Tekhnologi” kato rang kini.
Kaduo, luhak nan tangah. Simbol sirah harimau campo, barani karano bana,
hukumpun tidak makan bandiang banamo parentah syarak. Calak alah tajam
pun ado, tingga dek bawa manyampaikan. Adaik alah syarak pun ado, tingga
dek awak mamakaikan, moral, spiritual, istilah baru. Nan katigo, luhak
nan bungsu. Corak hitam lambangnyo kambiang, rila jo saba bausaho,
rumpuik nan indak pantang daun, dek padi mangko manjadi, dek ameh
mangkonyo kamek. Mangecek iyo jo pitih, bajalan tantu jo kain, karajo
tantu jo nasi, ekonomi baso canggihnyo.Itulah tadi sahalai pilin tigo,
tungku tigo sajarangan. Kok waang nak samparono nak, manjadi urang
baharago. Sajundun jasmani jo rohani, dunia dapek akhirat buliah. Mako
sarek-kan kapalo jo pangatahuan, panuahkan dado jo ugamo, gasaklah
paruik jo harato.Di ateh tungku nan tigo, sinan tajarang kahidupan,
masak hakikat manusia insan nan kamil sabatangnyo. Tapi usah senjang,
barek subalah nak, rumik naraco manimbangnyo. Kok cadiak sajo
dibanggakan, hiduik bansaik tangan di bawah, tagigik lidah bapituah.
Ameh hurai nan Ang sambuakan Yuang, loyanglah juo kecek urang. Tapek bak
bunyi buah pantun, kok rintiak bana kalodeta, lakek talilik di kapalo,
kok cadiak bana kalau suka, kecek timpik di nan kayo. Baitupun awak
binguang, maraso cadiak, kecek indak bakarunciangan. Disangko pitih
pasak lidah, sombong takabua muaronyo. Gekang-bagekang siliah rarek,
indak tau tampuak lah layua, lonjak-balonjak labu anyuik, isi gaja, ampo
di dalam mahajan, tuah tarnamokan. Di baliak nan dari pado itu nak, kok
di ateh isilah panuah, cadiak alah pandai pun inyo, nan di bawah muatan
sarek, pitian sambua, bando malimpah. Tapi pasak ditangahnyo lungga,
iman goyang, agamo tipih, hilang pidoman kapa basi. Andaknyo, kok kayo
suko dmakan, ringan tangan manolong urang, rajin bazakaik, basidakah.
Kok tumbuah awak urang cadiak, kusuik sato-lah manyalasaikan, karuah
baringan mampajaniah. Maha cacek murah nasihat. Sinan nagari mako
aman.Mako dari itu nak, satiok kakok ka diawai, rundiang sapatah ka
disabuik. Bulek lah bana kato hati, sasuai dalam kiro-kiro, naiak-kan
dulu ka daraik, caliak timbangan hukum syarak lai kok dalam ridha Allah.
Itulah naraco nan tak paliang nak sarato bungkah nan piawai, indak
mangicuah salamonyo.Anak kanduang balahan nyao, jarek samato Ayah-Bundo
putuih tak jo-aa ka diuleh, sapihak ka b adan diri Ayah, urang nan bukan
cadiak pandai, ilmu kurang sikola tangguang, mangaji tak sampai katam,
rumik lah Ayah babarito. Ndak mungkin si bisu ka banyanyi, mustahil si
lumpuah ka manari, baa rang buto ka mambimbiang. Hanyo dek sungguah
rajin manyimak dari alam dapek baguru di sinan tibo pangajian. Mari kito
cari rasionyo. Dibalun sabalun kuku, dikambang saleba alam, alam
takambang jadi guru, bumi jo langik ado di dalam. Kini nak Ayah curai
Ayah papakan, tuah cilako nan talukih, dicaliak jo mato batin, diambiak
ka ujuik paham sinan tasaiah ma’ananyo. Ado ampek suruhan, ampek tagah
nak. Nan partamo iduiklah bak rumpun aua, usah dicontoh bak tibarau. Nan
kaduo, tiru baringin tangah padang, jauahkan sifaik bak kiambang. Nan
katigo, simaklah anau dalam rimbo, pantangkan jadi bio-bio. Dan nan
kaampek, jadilah sarupo paku, ijan saroman jo binalu.Baa kakanyo rumpun
aua, tapuntalang buluah bambu, nyampang tumbuah hitam tapi lereang tanah
suko, tabiang mamuji. Kok indak lah urek nan mangungkuang taban bandaro
sadionyo. Bukik pun indak taseso, lurah di bawah talinduangan, gagang
manjelo dapek junjuang, maso rabuang carian urang, kok gadang banyak
manfaat, lah tuo paguno juo. Baitu sifat ka dipakai nak. Dimanapun bumi
dipijak, bila di kampung atau di rantau mambao rahmat ka rang banyak.
Pandai-pandai jo masyarakat, tau-tau manenggang raso usah pamaha takuik
rugi. Kok mangecek ma’agak-agak, pikiakan tiok ka bakato, tapi usah
katokan nan tapikia. Sabab luko di pisau tampak darah, nak duo tigo
taweh panawa, sanang nan tidak tampak bakeh, tapi luko di lidah sulik
ubeknyo mandanyuik ka ubun-ubun, manggaga ka rantai hati. Di lua mungkin
tak bakasan, di dalam manaruah kasam. Nan bak kain dimakan nyangek,
lipek patahnyo tak barubah, dikambang nyanyai tiok ragi. Bak kato-kato
rang tuo ko’ee “kaki tataruang inai badahannyo, muluik tun taloncek ameh
tantangannyo”.Salain nan dari pado itu, satinggi-satinggi batang
batuang, pucuaknyo runduak ka bawah, manyilau bumi tampek tumbuah, guno
nan tidak talupokan, sambia babisiak bakeh rabuang kok sampai kalian
gadang isuak usah lupokan jaso tanah, tau mambaleh budi baiak. Lamahnyo
pulo kadikatokan, maliuak di puta angin, manggerai dipupuik ribuik. Bak
cando-cando ka tumbang, jangan ka patah ratak tido. Tapi tibo tapaso
inyo kareh bisa malantiang ka udaro indak siapo ka manahan. Satiok rueh
basambilu, tiok buku bamatang pulo langkok jo duri jo miangnyo, namun
tabungkuih dalam kalupak, dari lua tak nampak rupo. Aratinyo, samantang
awak diateh, usah pan-den palabiak dado kujua takabua tu namonyo.
Balarang bana jo ugamo nak, tacacek sapanjang adaik. Urang iduik banyak
batuah, urang mati banyak kiramaik. Lauik sati rantau babego taluaknyo
baranjau pulo. Ikhlas-ikhlas kalau manolong, suko-suko kalau baragiah
mahamun sakali jangan. Sabaliaknyo, usah palupokan jaso urang, walau
sahaluih bijo bayam, gadang faedah manfaatnyo, pamaaf saba jo rilah
habiskan dandam kasumat. Bia urang baniat buruak awak babudi baiak juo.
Pakaikan bana tu nak kanduang, usah dicayah dilengahkan, itu tantang
buluah jo bambu.Ba’alah pulo jo tibarau. Cubo Ang danga Ang simakkan nak
dapek paham hakimahnyo. Iduik tibarau barumpun-rumpun, batangnyo
barueh-rueh, badaun panjang bakalupak. Kalau dipandang dari jauah,
saroman bana bantuak tabu. Tapi di mamah ramba raia raso amba indak
batantu, pangicuah gadang kironyo. Tarau ketek sabantuak jaguang,
disilau indak babuah, bungo sahalai tak manaruah. Kalau-inyo tumbuah di
lereang atau di tanah katinggian sinan tabukak rasionyo. Barambuih angin
ka mudiak, tibarau madok ka mudiak, kok bakisa arah ka ilia inyo baputa
kian pulo. Nyampang ditumpu dari ateh, lah sato maangguak-angguak urang
diam inyo marumuak. Kian iyo, kamari iyo, lawan jo kawan samo iyo.
Pendeknyo sagalo iyo, indak ado nan tidak iyo. Tibo Golkar lah masuak
Golkar, urang P-3 inyo P-3, kampanye PDI paliang di muko, indak
bapendirian. Aa kasudahannyo jadi anti mambungkuak, masuak karanjang tak
baetong, kok pai indak manukuak, pulang indak maluahi, arago bara diri
awak.Di dalam bahaso nasional tapeklah kok dikatokan bahwa inilah
lambang kepalsuan, penuh kepura-puraan tanpa motivasi dan munafik sulit
dipercaya. Awak ko musti jujur Nak, kok indak katokan indak kok lai
tunjuakkan lai, usah takah-takah spuluik alun ditanak lah badarai,
manipu diri sendiri. Lagak bak cando urang kayo, mangecek pantang di
bawah, baa jeneang baa lah mantiak perak basapuah dijarinyo, sarawa
bagantiak juo. Padohal baju basalang balagakkan yuang, tiok kalapau tiok
utang cah bon, cah pinjaman, sakali indak babayaran, ditunggu urang
diariaknyo. Anak cacak tabang ka benteang, tibo di benteang makan padi,
awak rancak putiah, celeang diresek saku tak barisi. Jauahkan bana nan
bak nantun nak. Hongeh kecek urang kampuang, bagunjiang urang suok
kida.Ado pulo nan sok urang cadiak, manggaleh inyo nan santiang, impor
ekspor buah tutua-nyo, bursa efek nan tau bana. Baisuak kawan
disantuangnyo (heh…). Jo ugamo inyo nan paham, nak musarab Mantiak Maani
tafsir khazen Imam Ghazali, kasurau tiok hari rayo. Jo politik tau
daulu sajak nan dari orde baru, soal KBJ pembangunan sampai ke Irak ke
Bosnia, ulu nuklir tanago atom Amerika, Asean juo (heh …). Awak bagak jo
aruh balai, sihia jo gayuang ilmu batin, kungfu, karate, silek tuo
sadonyo putuih dek baliau, di garegak lai basunguik nyo. Kok ota soal
baguru pulo, anjiangnyo paliang batuah, lupak gerai nan hitam kulik,
dado lapang jangkia tagantuang, pilang-pilang bapaneh pulo, sambilan
bukik kajarannyo, kakandiak kakijang lamo, lah tigo liang kanai saiang,
kabangkai sakali balun.Baitupun nak, ado mangaku santiang jo adat,
pantun papatah mahia bana luhak tigo larek nan duo, kato ampek undang
duo baleh, pacahan undang duo puluah. Dima-alek inyo lah nampak, kamek
manitah pasambahan, ayam kinantan di galanggang. Tapi parangan
bacilapuik, tibo kusuik maenjo-enjo, datang karuah maundak-undang,
barundiang nak manang surang, mufakat pantang mangalah, bakato indak
baistilah. Nan sahandak sabuliahnyo nak, kok iyo awak urang cadiak,
cadiaknyo bisa tapakai. Kok awak urang indak tahu usah bapurak-purak
tahu. Ikolah nan di katokan dek konghuchu “Orang yang paling bodoh ialah
orang yang tidak tahu bahwa dia tidak tahu”. Urang nan tahu baraso inyo
indak tahu iko bisa dibari tahu, tapi nan susah nak, indak sadar kalau
inyo pandia, aa iko panyakik abih ubek tunggu mananti aja-lu lah, sifaik
cadiak tak dapek dituruikkan, bodoh tak bisa diajari. Itulah sifaik
cilako, buangkan bana jauah-jauah nak, usah ditiru dituladan.Aa kini
caliaklah pulo kayu gadang, baringin di tangah padang. Baurek cukam ka
tanah, jauah taunjam ka pitalo, panuahlah bumi di rumpunnyo. Dek gampo
indak tabukek-kan, dek badai alun ka ta-oleang, ko-no lah goyang
manilalu. Taguah jo pandirian, istiqamah dengan tauhid, beprinsip tegar
dan kokoh. Kalau yakin tumbuah dipaham, sajangka duduak tak bakisa,
satampok tagak tak bapayuang, walau baalah bujuak rayu, haram kuniang
karano kunyik pantang lamak ulah dek santan. Rugi jo pitih ndak ditumang
nak, jariah payah pasa biaso, tapi jaan diago martabat urang.
Lompek-salompek ambua tibo indak baserap kato duo, tak iduik mati pun
jadi.Kayu baringin bapucuak cewang ka langik, tinggi malepai awan biru,
pidoman musafir lalu. Daun rimbun buliah bataduah, bakeh balinduang
kaujanan, paneh kaganti payuang panji, ureknyo tampek baselo, batang nan
gadang kasandaran, dahan nan rampak ka bagantuang. Aratinyo panutan di
masyarakat, cadiak ka bakeh rang batanyo, kayo-ka tampek rang
batenggang, bagak tumpuan ka mangadu. Satitiak katonyo di lauiktan,
garak dibari jadi contoh, sifat ka suri jo tuladan, sumarak urang di
nagari. Perduli dnegan lingkungan, baitu ungkapan maso kini.Sungguahpun
beringin tinggi manjulang, tapi tingginyo manungawi bukan maimpok nan
dibawah. Walau gadangnyo tabirumbun, gadang manenggang ka nan ketek,
urang nan indak takuik talendo. Itulah sifaik pamimpin nak, samantang
bapisau tajam indak sumbarang dirawikkan doh, jikok manembak baalamat
jaleh sasaran makan pelor. Tapi kalau daram atteh lah nyo kabawah,
karusuak siku bamain kamuko manggadang sipak, atau lah runciang juo nan
barawik, lah nyato lurah tak babatu, marasau sajo dari ateh, bukanlah
sifaik dek baringin nak. Ingeklah apo bilo kayu lah rabah, baa bana lah
kagadangnyo, batang lapuak daun karegek usah diarok ka bapucuak, antah
tindawan ka bungonyo. Tuah nan lamo ilang lalek jo loncek-loncek ka
batonggok urang mancibia bakuliliang tangguang lah doso salamoko.
Pahamkan bana tu Nak kanduang, ubek makan pantangan dikana jauah bala jo
panyakik.Nan kaji baringin tangah padang, baa pulo nasib kiambang.
Jikok kiambang ka dibaco itulah samalang-malang untuang nak. Iduik nyo
manyisiah-nyiah kok ingok manapi-napi, katangah takuik dek galombang.
Lai baurek indak cukam, tajuntai kapalang turun. Walaupun tumbuah di aia
tapi tarandam-randam nyo tak basah, tarapuang-rapuang nyo tak anyuik.
Biduak lalu awak basibak, dek angin badan batundo, kok kunun riak
mahampehkan. Kiambang adolah simbol manusia rapuah, lamah darah bamental
loyo. Sadangkan iduik ko parsainga nak, parang ganas medannyo kejam,
tekad mambantu nan partamo, mansiu nan kaduo. Ragu-ragu dalam basikap
bimbang satiok kaputusan, alamaik awak mati, satokok lah kalah sabalun
parang. Urang panggamang mati jatuah nak, urang pandingin mati anyuik,
takuik jo bayang-bayang surang. Dek sabab karano itu, yakin-yakin jo
pandirian. Jaan bak payuang tagajai pasak co alang-alang lamah bingkai,
sasiuik angin mandatang sasambua rinai manimpo awak lah kucuik mati aka.
Tapi naiakkan panji-panji Ang yuang, bangkikkan Nur Muhammad kipehlah
baro tungku batin. Sakali masuak ka galanggang, pantangkan babaliak
pulang. Patah sayok batungkek paruah, lagu nan usah tabangkalai, cilako
ayam disabuangan.Jikok sapancuang alun putuih kalau salangkah indak
sampai, kini gagal bisuak ulangi. Dibaliak-baliak ba-mamanggang baru nyo
masak lua dalam, diulang-ulang bak manyapuah sinan tatampak
mangileknyo, sabab “kegagalan adalah sukses yang tertunda” baitu kecek
cadiak pandai.Simaklah pulo anau jo rimbo nak, tumbuah tak rago urang
tanam barabuik sigaek nak mamanjek indak suatu nan tabuang. Batangnyo
manganduang sagu, makanan urang sa nagari jo kudo-kudo malamakkan,
ruyuang diambiak ka pincuran, kok dikabuang dibalah-balah, elok ka kasau
jo kalantai, ka paga nan rancak bana. Daun nan tou jadi atok nan pucuak
ka daun rokok lidih disusun jadi sapu. Ijuaknyo elok ka tali, saga pun
banyak kagunoan. Buah lamak nirunyo manih. Dimasak jadilah gulo, diparam
tuak namonyo, kok rasan itulah cuko. Sampai-pun ka miang palapahnyo,
tapakai ka rauak api, sabalun datang Kewe jo Ronsul jatuih dakek urang
namokan. Sungguahpun awak urang batuah banso anau indak takabua sifaik
sombong jauah sakali. Tagaknyo manjauah-jauah, indak mamiliah tampek
tumbuah, di bukik, di lurah dalam, di nan lereang atau nan data. Bia di
gurun tanah lakuang inyo basanang hati juo. Daun nyo ndak rampak bana,
kok gugua salero tuo, jatuah barungguak ka rumpunnyo, indak tagaduah
kiri-kanan.Santano manusia mancontoh anau nak, batang sampia namo
asiangnyo. Pastilah, nagari aman kampuang santoso gemah ripah loh
jenawi, barek lurah tanam manjadi. Itulah masyarkat nan adil makmur, di
bawah ampun ridha Allah. Mako tacapailah nagari nan “baghdatun
tayyibatun warabun ghafur”. Sabab baalah yo baitu nak, satiok urang
bapancarian mampunyoi padok surang-surang tak ado istilah pangangguran.
Tatimbun jurang kamiskinan, hilanglah bingik ke nan kayo, kecemburuan
sosial kato rang kini. Sadonyo berpotensi, sadonyo aktif produktif, nan
buto panghuni lasuang, nan pakak palapeh badia, nan lumpuah panggaro
ayam, nan binguang suruah-suruahan. Inilah sumber daya manusia modal
utama pembangunan baitu pemimpin mangatokan.Niro ndak buliah sombong ka
lidih, kok indaklah karajo sapu batumpuak sarok di laman. Walau hanyo
miang palapah usah dileceh diremehkan. Sabab dek rabuak kaiduik api
sanggup mambaka rimbo rayo. Mako kalaulah sampai tak paguno nak, ilia
santai mudiak bamain, lah gadang bagelong juo, iduik bagantuang ka
ranggaek. Malulah awak bakeh anau, urang lah pulo dari sampiak. inok
manuangkan tu nak kanduang, bao pikia dalam-dalam.Kaba baraliah, inyo
lai sungguah baraliah sinan juo dikaji, tantang bio-bio. Nan dikatokan
bio-bio nak, bagagang mamanjek samak, biaso tumbuah di baluka roman
saujuik kacang paga. Buahnyo baduyun-duyun, kulik bakilek kuniang hamek
haluik babulu anak kuciang, itulah miang sabananyo.Mako salain banamo
bio-bio kacang miang namonyo juo jarang lah urang nan tak tau. Dek inyo
bagagang panjang, bio-bio manjala tanah, supayo tagak bak urang pulo
tapaso malilik batang bagantuang ka rantiang kayu. Banyak kacang pakaro
kacang, kacang miang paliang manggata. Gata dek miang bio-bio taseso
sabatang tubuah, jantuang lah mintak gawiak pulo. Ba’a bana sakik
padiahnyo nak sulih lah Ayah mangatokan, antah kok urang nan
marasai.Sumpah, kutuak, caci-makian, upek caraco, caruik kungkang,
dibanci salamo hiduik. Jangankan ka mandakek, mandanga namo sajo lah
jajok. Kok kunun maliek ka pamenan. Jo api mamunahkannyo nak tunggua
dikikih dilantiangkan, baitu doso kacang miang.Nyampang kok kito manusia
mamakai sifaik bio-bio, sakampuang kanai miangnyo manggata
turun-tamurun. Jauahkan laku nan baitu nak, buliah salamaik hiduik awak.
Cubo wa’ang bayangkan, ulah dek asuang jo pitanah, gunjiang kian kincah
kamari, bisa mararak kasiah sayang urang balaki di sibaknyo. Tibo
didagang panggaleh lahabiah di timpo kabakaran, tansano api nan mamakan
tingga juo puntuang baronyo. Taga dek bingik dangki urang toke manjadi
anak buah. Santano kantua ditimponyo direktur masuak pinjaro, manajer
dipecat tagak, sekretaris tabaok rendong. Untuak itu Ayah ingekkan,
hati-hati dalam bagaua, banyak batamu bio-bio nak ulek bulu namonyo juo.
Karena bak cando jujur muluik manih baso katuju, awak talen parlente
pulo panampilan pun mayakinkan. Ado kalonyo potongan dukun paham rasio
dalam batin pandai manakok hati urang. Kadang-kadang bantuak ulama,
hadihnyo balapiah-lapiah, ayatnyo bak ilia-ilia, iko dalia iko ma’ana.
Ado juo rupo sarjana tau jo pasal undang-undang hukum pidana jo perdata.
Geleknyo baragam, kicuah jo kecoh nan nyato inyo manyerak miang cundang
kabaji nan nyo agiah. Pura-pua ibo, kasihan katonyo ingin nak manolong
barisuak urang batagak gaua gawik gapai sapanjang jalan baliau mangakeh
di subaliak.Ma adoh iyo urang macam itu nak, adoh sifaik nan ka dipakai,
yaitu manjauah. Ibaraik marambah bio-bio kok hanyo dioyak dari bawah
atau diruntun diratehi alamaik miangnyo batebaran badan ang juo nan
kagata. Kalau ka tangguang-tangguang masuak sakadar badebat manumpalak
eloklah manyisiah sajo. Sabab dek aluih makan jarumnyo, rumik mancari
jajak masuak. Indak batali ka diri atau tampuaknyo ka dijinjiang salain
dandam parang batin batinju kasudahannyo. Basuo bak pantun-pantun urang,
jam gadang di Bukittinggi talatak di Pasa Ateh, tukang palindih
daulunyo. Haluih karajo urang kini mangarang bungo jo karateh dek
kumbang basosok juo. Nak duo pantun sairiang, babuah rambai di puguak,
bungo disasok barau-barau, ulah parangai kayu bungkuak, caia malaleh
kuduak kabau. Pahamkan bana tu nak kanduang, jago diri ang kanai miang,
apolai manjadi miang, samo tak elok kaduonyo.Adopun paku ataupun pakis
tarmasuak bangso suku rumpuik. Sajak dulu di ranah minang paku takato
jadi sayua sampai kini musaua juo. Malah ndak sajo di kampuang awak,
lapeh ka Jawa, ka Malaysiam ka Ambon, ka Kalimantan, sampai Brunei
Darussalam, populer katupek gulai paku, lontong Padang namonyo sinan.
Nan paliang lamak dicampua jariang, serak-serakan udang bariang,
asamnyo, asam balimbiang, bungo sambuang konconyo bana. Kok nak tau jo
lamak paku nak cubo diulang maangek-i, lah masiak mangkonyo sero. Tapi
ado saketek nan maibo, manuruik pituah angku doktor, paku ndak
manganduang gizi, sanasib pulo jo cubadak, manganyang indak bavitamin
(he …). Bialah ka ba’a pulo (heh …). Nan nyato itulah budaya awak, gulai
pusako Minang Kabau. Samanjak alun barabalun, maso lauik sacampak jalo,
marapi sagadang talua itiak, paku cubadak alah juo. Hidup paku jo
cubadak, maju terus pantang mundur (he…).A . . . kito tinggakan satu
taminak, ditala’ah sifaik-sifaik-nyo tu ambiak ka jadi guru. Dari
pangalaman ilmu paku ado bana nan kadi tiru. Yaitu, perjuangan manantang
hiduik, “Strange for life”, kato si bule. Yakin, gigiah, pecaya diri
tapi jujur. Itu nan patuik kito contoh. Cubo ang like, ang pandangi.
Indak sajo di tanah lambuak, di tanah lapa inyo iduik, di salek batu
jadi juo. Malah indak pun di ateh bumi di dahan kayu tumbuah paku, di
batang karambia bisa subur sampai ka pucuak-pucuak, atok paku ko tatap
iduik mewah.Sungguah manjadi pengembara, hinggoknyo indak manyeso,
makannyo mancari surang, pantang manggaduah urang lain, bak cando limau
di binalu. Mandiri, itu nan patut ka ditiru, suri tauladan ka dipakai.
Satantang gigiah jo gagah caliaklah parjuangannyo, walau dihalang,
dirintangi, baluka mahambek paneh, angin pun tak dapek lalu ulah dek
angkuah kayu gadang. Inyo mampu batahan iduik di bawah bayang
kesombongan. Baru kapatang kanai sabik, pagi cako di lanyau kabau, atau
diimpok kayu mati, sahinggo punah tingga tunggua, bisuak pagi tuneh
tacogok sa-pakan lah rimbun pulo. Panek batauik tak mamba’a, diparun
alun ka’abih, antah kok urek nan tacabuik. Tapi, salagi rumpun tak
binaso nan paku, bapantang mati. Sadangkan maklhuk tumbuhan tu nak,
indak baraka, indak baraso, indak pulo punyo napasu lai gigiah mancari
hiduik. Manga kalian kok manganggur, haa. Banyaklah contoh Ayah like,
taganda di parantauan, ta tumbuak usaho galeh pondoh poroh pulang ka
kampuang. Pangacuik, kok ka gadang raso tak mungkin, pokok tandeh kadai
lah lapeh. Carilah mato lokak lain ba’ako lari dari porong. Kandas
galeh, lompek ka tukang, ndak lanteh cubo mangantau salek juo ka maojek.
Saindak-indaknyo jadi cingkariak, manguli manjawek upah. Pendeknyo
usaho, tidak satu jalan ke Roma kato rang sinan. Nan ka usah, kalau ba
CV. Duo Jari, ma’agen manjua ganja, manempe jo tante girang, adaik
malarang, undang managah, isuak basinggang di narako. Kok lai baliak ka
kampuang, basawah mambuka landang, baparak, taranak ayam, syukur bana
turun ka tani. Ha… iko indak sawah tingga, ladang marimbo, hutan kosong,
lahan talantar, inyo nak sungguah di palantah. Tangah hari di lapau
juo, domino balapia-lapia, gurau jo kincah nan utamo. Sahinggo di luluak
tajak balariah, pinggan tak cukuik. Pamaleh, kanker jo tumor dalam
hiduik nan panyagan, pambarek tandan, pamalu lambek bakisah.Pantang
cilako kami dulu, bagayuik ka urang tuo, babaliak makan ka pusako. Apo
lai marengek-rengek, pacar den lah gadang juo, kawin ka ba’a ko den lah
Ayah, itu haram bagi anak Minang. Baitupun taradok palajar, mahasiswa
nan pacah mental, pangaluah panjang, patuik baraja dari paku.
Mantang-mantang anak kuliah, gengsi bana turun ka pasa, namuah manjadi
kutu rumah. Panganggur intelek bahaso trend-nyo, rumus nan dipakai-nyo.
Tujuan sikola jadi pegawai, cari karajo ilia mudiak, masuak kantua kalua
kantua, lamar kian kamari, mohon kamari. Sahinggo lah tipih tapak
sipatu, tabuak sarawa, tantang ikua, batarimo ka indak juo. Tidak ada
lowongan atau tunggu saja panggilan, baitu jawab pesonalia. Mako dek
bosan gilo mananti umua samakin gaek juo. Kasudahannyo, baputuih aso,
tibo depres, frustasi, mamanuang, panggalak surang. Dicarak lai kaleang
baigon, babuih muncuang dalam kamar. Cengeng, mako dari itu nak, karano
waang lah SMA nan Insya Allah tanago Ayah kuek juo, talakik manyambuang
ka fakultas, kini-kini Ayah pasankan nyampang kok jadi mahasiswa,
sampai-tak sampai di wisuda, jaan pasang jarek samato jadi pagawai di
kantua-kantua. Karano pitiah tiok mangarik, sogok-manyogok lah biaso
atau dek sabab karano lain indak manabuak cito-cito. Mako, bukak-lah
usao surang, bewiraswasta, bahaso kalian. Jaan tagoda baman jo pagawai,
kok indak di kantua indak ka makan, badasi juo ndaknyo, musti sanggup
mandiri, bedikari. Ingek kato Bung Karno “Kesempatan itu bukan ditunggu
tapi diciptakan”. Kalau hanya hiduik manunggu, samo awak jo lawah-lawah,
sifaik pasif tu mah namonyo. Sadangkan awak harus agresif, progresif
dan dinamis. Baitu karakter urang Minang, watak pusako dari dulu, kini
kalian mawarisi.Adopun nan ka di pantang ka dihindari, laku parangai dek
binalu, sifaik cilako dibaoknyo. Takalo bamulo, inggok manempe di kulik
dahan, duduak di ujuang-ujuang rantiang. Eloklah baso batang limau,
urang bataduah di baok naiak, dijamu dibari makan, tamalam diagiah
lapiak. Dek lamo lambek manompang mulai bapucuak salai daun, kian hari
batambah rimbun, urek manjala-jala juo kini malilik mangulampai. Akia
kato sudahan kalam, nyo barantiang badahan rampak, badaun babungo
kambang, batang gampa urek mancakam, kalahlah nan asa dek nan tibo. Kini
limau tingga jo namo, ujudnyo nyato la binalu, sumpah bagumam
batangguangkan. Jauahkan sifaik nan baitu nak, gadanglah doso
mudaratnyo. Tahu-tahu iduik manompang, awak buliah urang tak rugi, usah
kalamak dek awak surang, cadiak buruak tu mah namonyo. Licik, kato urang
subarang, diagiah hati, bakandak jantuang, nan bak Balando mintak
tanah. Buruak laku, jaek parangai, aka ciluah busuak pangana, niaik tak
lain maniayo. Banasehat para pujangga, “Jangan ciptakan kebahagiaan di
atas penderitaan orang lain” atau bahaso populer Minang Kabau “Lamak dek
awak katuju dek urang”. Kok raso dibaok naiak, pareso dibaok turun
itulah timbangan rang babudi. Santano budi nan lah pupuah, nak alam
sampik langkah tatumbuak. Sulik batenggang bakalaka, badan disisiah
urang banyak. Dangalah pantung urang dulu:Dek ribuik rabahlan
padi,dicupak datuak Tumangguang,kalau iduik indak babudi,duduak tagak
kumari cangguang.Babelok babilin-bilin, di cako padi ka tabiak, dek elok
urang tak ingin, dek baso urang manggarik. Kok tumbuah ba induak
samang, tenggang amanah tabinaso,
pitaruah dipaliaro, martabat dijunjuang tinggi, caliakkan raso budi
baiak. Ijan samantang urang lah picayo, awak kuli disangko toke, ba’a
kalatiak ujuang jari, angek lah tagah dari cangkia. Nyampang anak iduik
di rantau agak-agak di kampuang urang, bumi dipijak usah lambang, lauik
ditampuah jan bariak, manyanguak indak mangaruahi. Turuik-kan adaik caro
sinan, isi cupaknyo nan tatagak, tiru ragian nan takambang. Kok bakato
di bawah-bawah, usah pangieh jo panggisia, kecek maikua itiak jantan.
Lah nyato si pontong tak bajari, cincin ameh baparagokan. Urang lah mati
indak makan, rimah disapu ka ilaman, pantangkan bana tu nak kanduang.
Mambunyikan tipi jo radio, usah sahabiah-habiah puta, tenggang
subalah-manyubalah. Mungkin anaknyo baru lalok, tagaduah urang sadang
damam, pikiran samak-samak ibo. Samantang awak naiak honda, kanalah
urang jalan kaki, kanai potong indak mamba’a, nak nan bedo kabuik di
balakang, bunyi knalpotnyo nan manyeso. Kasimpulannyo, walau binalu nan
tatuduah ambiak ibaraik jo itibar usah manari di ateh bangkai, Ayah tak
suko tantang itu.O… nak kanduang badan dek Ayah, lah panjang Ayah
batutua, bajelo kisah tafsiran, mangaji rasio alam. Tapi ba’awal kato
bamulai, Ayah bukanlah cadiak pandai, buto do dalam pangatahuan, rabun
di tantang pangalaman. Mako, ibaraik si buto dapek gajah. Nan taresek
baru ikuanyo, alunlah tubuah sabatangnyo. Kok lai namuah mambaco, nak
manyimak mamparatikan, di alam kuliliang kito nagko batabua suri
tauladan, banyaklah contoh jo ibaraik. Jo kaharibaan bisa disauak, paham
di batin manampuangkan, sinan basuo lubuak ilmu aia janiah, sayak nan
landai tampek baranang aka budi. Dek sabab karano itu, rajin-rajin anak
baguru, maliek bayang nan tasirek. Cubolah jawab tako-taki, kiat isyarat
dari alam dan itu anjuran dalam syarak tu nak. Tuhan bana nan
manyuruahkan, batanyo Allah jo firman-Nyo:
“Apakah kamu tidak memperhatikan betapa bumi dihamparkan dan langit di
sungkupkan, apakah kamu tidak memperhatikan pegantian siang dengan
malam, apakah kamu tidak memperhatikan keberadaan binatang unta dan lain
sebagainya ?”.Malah tanyo baruntun dari Tuhan kapado kito manusia :
Afala tubbsirun, afala ta’kilun, afala ta’lamun, afala tattafakkarun Ya
Ulil Albab? Satiok tanyo bakandak jawab, nak pudulah pulo tanyo Allah.
Hampia sajam Ayah basurah, kini dihimpun ciek-ciek, diambiak pati
santannyo. Dari sapanjang tutua tadi tigo sajo isi pidoman, yaitu
hubungan diri samo diri, hubungan diri jo manusia, hubungan diri dengan
Allah.Mari disabuik satu-satu. Adopun hubungan diri jo diri indaklah
lain mukasuiknyo mambantuak watak jo karakter dalam mancari kepribadian,
adolah limo rasionyo, nak. Nan partamo, tujuan hiduik, motivasi jo
nawaitu. Dari mano datangnyo awak, sadang di mano kito kini, kamano arah
ka dituju. Batanyo ka diri, untuak apo waang ko iduik? Ka manga datang
ka dunia-ko? Kok indak tau jawabannyo, Tuhan manolong manjawabkan.“Wama
akhlaktul jinni wal insa illa liyak buduni”.Tidaklah aku jadikan jin dan
manusia kato Allah, kecuali untuak mengabdi kepada-Ku saja. Untuak itu
Rasulullah pun batitah, iduiklah sasuko hati, tapi ingek salamo iduik
musti ka mati, karajokan apo nan taragak, tapi ingek satiok karajo akan
ditanyo, cintoilah apo nan dihati, tapi ingek satiok pertemuan ado
perpisahan, itu nan partamo. Nan kaduo, bapandirian taguah, berprinsip
nan jaleh istiqamah yakin ke diri. Arek-arek kalau bapacik,
taguah-taguah bakeh ka tagak. Usah baganggam-ganggam baro, raso kahangek
dilapehkan. Kalaulah tagak di nan bana, ijan ragu manantang bandiang.
Nyampang nan hak dirabuik, rampeh, martabat dilanyau urang, pantangkan
mundur satapak Yuang, haram bumi bakeh Ang lari. Syahid membela
kebenaran daih mangalah dengan salah. Nan katigo, jujur jo amanah. Di
dalam hati manusia ado zat nan paliang adil, itulah inyo kalbu kato rang
siak, nurani kecek rang pandai, raso pareso keceknyo adat. Musuahnyo,
iyolah napasu, sadangkan akal kumari masuak. Mako satiok kakok ka
diawai, tanyolah dulu nan di dalam lai kok izin hati nurani. Biasonyo
pikia sakali, mananglah nafsu, akal mandorong jo usaho, badan mambantu
jo karajo. Tapi baoklah maranuang dalam-dalam, duo tigo ulang bapikia.
Kalbu nan suci akan manang, picayolah. Kompasnyo indak jauah-jauah,
yaitu hukum cacak jangek. Piciaklah diri awak dulu, sakik dek awak,
sakik dek urang. Nah, nan kaampek, dinamis, ligat kato rang medan, lasak
kato rang Minang. Usah layua pandingin darah, talampau banyak
agak-agak, suko mananti garah alah. Kalau cameh jo gamang lah dahulu,
ragu jo bimbang, takuik kanai alamaik karajo tak manjadi. Tapi kok lah
habih tenggang jo kalaka nan di juluak ndak jo dareh, nan dijapuik ndak
kunjuang tibo, baru tawaqal pado Allah, takdir tu mah namonyo. Hadapilah
dunia dnegan senyum, baitu kato ahli fikir. Nan tarakhir, nan kalimo.
Yaitu, basifat saba jo rillah. Nan Ayah mukasuik dengan saba, bukan
mambatu muko tembok, kanai lampang pipi nan suok, diagiahkan pulo pipi
kida, bukan baitu. Tapi, indak cameh wakatu susah, indak takabua di nan
lai. Hindakan tamak jo lobo padokan apo nan ado, syukuri barian Allah.
Nan manjadi sifat dari napasu, adolah salalu maraso kurang, ha . . . .
Tansano Marapi jadi perak, Singgalang jadi suaso, nyo mintak andikek
jadi ameh, Gunuang Sago manjadi intan. Baitu kandak dek napasu. Untuak
itu, ado rem nan paliang pakam, yaitu sifat kana’ah. Aratinyo, sifat
kana’ah memanfaatkan dan merasa cukup dengan apa yang diperoleh. Kok
urang baparabola, dek awak tipi hitam putiah, usah manonton ka subalah.
Tapi, nikmatilah nan awak punyo karano itu baru nan ado. Dek ranggaek
nan tidak mampu, maraso banggalah tamat SMA gunokan ilmu nan didapek,
itulah inyo sifaik kana’ah. Ba’a pulo hubungan diri jo manusia, dek kito
makhluk sosial nan hiduik sanda-basanda, mangko paeloklah hubungan jo
masyarakaik. Ba’alah kacadiak awak, baralah kabanyak pitih, kito paralu
jo manusia. Saindak-indaknyo paja sirah baru ka laia. Kalau wa’ang
mangecek surang, galak-galak indak bakawan, Ayah antakan ka padang
gaduik, tandonyo utak nan lah kanai. Katahui-lah nak, sahino-hino
hiduik, kalau awak disisiah urang ilia lalu, mudiak tak singgah, ka
tangah tarapuang-apuang, ka tapi tapenda-penda. Banyak pintu caro
bagaua, kuncinyo hanyo sabuah. Yaitu, hormati orang lain, sakali urang
dimuliakan, balipek gando kabalehnyo. Ciek jari manunjuak, tigo nan
untuak awak.Ado limo nan musti dipakai. Manolah caro nan limo, Partamo,
panyapo,; Kaduo, pamuji; Katigo, panolong; Kaampek, pamaaf; Nan Kalimo,
panyuko. Tagua sapo dimaa basuo, ibaraik asahan silaturrahim, batin
tajam, budi bakilek. Paramah baso katuju, muluik manih kucindan murah,
sopan jo santun dilabiahkan. Nan elok, nan rancak bana awak dulu mulai
manyapo nan bansaik, sapo dahulu piliah-piliah manyapo gadih,
tanyo-batanyo ka sia tantang hobi, tantang usaho, tantang dnsanak
familinyo. Kok anak tingga di kampuang, sapo satiok urang lalu, usah
disibak jo di sisiah. Pangkek rang gaek dipa-apak, patuik ba amak imbau
amak, ba-inyiak atau ba-angku, ka nan ketek baitu pulo. Nyampang awak di
rantau urang, asal kenal wajib disapo. Paliang indak, angguak ketek,
bahalo, baangkek tangan, itu kapalo baso-basi.Adopun sifaik dek manusia
nak, ingin dipuji, dikagumi, diumbuak, disanjuang-sanjuang,
bataruih-tarang nyo nan sagan. Siapopun ingin panjang umua, tapi takuik
manjadi tuo. Mako sananglah bana dihatinyo, dikatokan baliau awet mudo,
umua gaek, kaniang bakilek, taimpik galombang anak bujang, ha . . . .
Pujilah nan disayanginyo, anaknyo nan kamek, lincah, galeknyo nan tagak
tali, tapi ijan dipuji inyo rancak, balapia tinju dihiduang ang.
Agak-agak maanjuang urang nak, usah malimbak, malabiahkan, overdosis
ibaraik ubek. Bisa malonjak anak bayi, babaliak aruah panabangan, nak
tuah dapek cilako. Sasudah itu suko manolong, malang mujua, sakik jo
sanang, indak kalapeh dari tangga, kini urang bisuak kok awak. Bakato
Buya Hamka :
“Jangan tetawakan orang jatuh, tapi bersyukurlah kalau anda tidak jatuh,
dan sebaik-baik pekerjaan adalah menolong orang dalam jatuh”.Kok sanang
jalang-manjalang, kok sakik silau-manyilau, kok mati
janguak-manjanguak. Banyak caro manolong urang, tolong jo pitih jo
harato, tolong jo jariah jo tanago, saindak-indaknyo tolong tolong jo
aka pikiran, jo do’a jadi juo. Sauleh rimah dalam litak labiah lah
gadang manfaatnyo dari sakancah nasi, katiko kanyang.Nan katuju dek
Rasulullah, pamaaf indak pandandam. Sampilik mambari maaf, pamaha jo
karilahan, itulah urang rendah budi. Mambayang ka paroman-nyo, muko
karuah, kaniang bakaruik, hati kasek, bantuaknyo sanga, lah pupuih
Nur-Hidayah. Sadangkan Adam lai nyo khilaf, talampau pantang makan
khuldi, Tuhan mambari kaampunan, kok kunun-lah kito makhluk. Manuruik
dalih biasonyo, nak apobilo urang pabaso tando ceke, apobilo pacimburuan
tandonyo jahek, urang pasumpah tando ciluah, pandandam tando takabua,
setan basarang di hatinyo. Awak barasiah tak badoso, urang lah salah
kasadonyo, namuah batahun ndak manyapo, jo dunsanak bakarek
rotan.Baparingek Nabi jo hadis-nyo, duo nan ka diingek, duo pulo nan ka
dilupokan. Nan kadiingek, salah awak ka urang lain, jaso urang ka diri
awak. Dan nan ka dilupokan, jaso awak ka urang lain, salah urang ka diri
awak. Nyampang sunsang tabaliak pasang nak, cabiak-cabiak silaturrahim,
caia ukhwah islamiah, sinan ka turun murka Allah.Kini nan kalimo, nan
kalimo yaitu panyuko, barasiah hati, kok urang mandapek rahmat sato
basyukur, bagumbira, nyampang kok bala manimponyo, prihatinlah di nasib
kawan. Usah sabaliaknyo nak, manampak kawan barasaki, awaklah masam
kurang bunyi, hatipun paneh manggalagak, mancaliak kadai urang kayun,
dek awak susuik jua-bali. “Ayam batino nan batalua, ikuanyo padiah
dahulu”. Jauahkan sifaik nan baitu nak.Baitupun usah pamatahkan kecek
urang, suko maudi, marandahkan, manunggu utang, di nan rami mamasang
pitih barakuak.indak saide sapandapek, balain tapi katagokkan, itu biaso
dalam rapek. Tapi agak-agak kalau badebat, iyokan dek urang nan
tasampai, lalukan dek awak jo daliahnyo, indak bakasam sambuang parak.
Manyubarang di aia dareh adolah bana rasionyo. Ambiak ancang agak
kahulu, turuikkan hiliran aia, manyerong ansua ka mudik, malereng geser
haluan, biduak ka sampai di subarang. Usah disongsong aruih sungai,
karam di riam, diputanyo hanyuik kok indak bamuaro. Manyanangkan hati
urang itulah resep pergaulan indak karasan salamonyo, picayolah.AdApun
hubungan timba baliak antaro makhluk dengan Khalik ibaraik ikan dengan
aia. Kok nyampang ikan tapisah, carai talantiang dari aia, alamaik
hiduik ka sansaro, tak kama manggapai lai. Tapi sabaliaknyo nak, aia
indak manganduang ikan, haram kok inyo ka tagamang, samiang alun ka ta
came. Baitulah pulo dengan Tuhan, walau manusia kapia sadonyo, langik
engka, bumi durako, indak ka sumbiang martabat-Nyo, zat Allah tatap
mulia. Dek sabab karano itu nak, ijan manjauah dari Allah. Hubuangkan
diri jo nan satu. Salamo jantuang badanyuik, salagi angok turun-naiak,
Tuhan nan ambek dilengahkan. Kalau diri sudah manyatu, dakek nan tidak
baantaro, jauah nan tidak bajara’an, sinan hidayah turunnyo.
Sahamba-hamba tabu nak, limo kali dalam sahari tamui Tuhan jo talipon,
mangecek langsuang samo surang. Mintaklah apo ka di mintak, kadukan
nasib parasaian, tangih jo ratok ka bapujuak, tagamang lai ka bajawek
Rahman jo Rahim salamonyo. Adopun kok Ang nak tau satantang nomor
talipon-Nyo, hanyo sabanyak tigo angko. Yaitu, 24434. duo rakaat shalat
subuah, ampek rakaat waktu luhua, ampek pulo dimasuak asar, tigo
rakataan di mugarib, ditambah ampek shalat isya. Aratinyo, sumbayang
nak, sumbayang, sumbayang, sumbayang, usah ditinggakan.Manuruik sifaik
jo janji-janji-Nyo Allah itu Maha Pengampun, murah maaf, maha jo dandam.
Tapi ado duo nan tak bahampunan, partamo murtad, kaduo syirik. Nan
dimukasuik dengan murtad nyato-nyato mamutuih tali, maurak buhua gagang
iman, kato jo ruek mambulakang, katie sirah urang namokan. Sawajah
tantang pado syirik, dalam nan inyo baindakkan, hati nan ragu, ragu
bimbang. Dilaia lai maangguak, di dalam batin manggeleng. Tauhid saparo
sudah, mancari Tuhan salain Allah. Kok itu sfat nan bapakai, berang
Allah sampai ka gunjai tunggu jahannam, hari isuak. Jangankan pado Tuhan
Allah, manusiapun lai pandai berang. Kok ati bini alah manulak,
tubuahnyo lah mambulakang, tandonyo indak nio awak, caraikan istri sanan
juo. Atau di dalam inyo basuami, mancari pulo laki lain, wajib ditalak
salamonyo. Mamakai istri nan baitu gayuik hukumnyo dalam Syarak, tacacek
bana di nagari, layua talingo kecek urang.Mako kini Ayah ingekkan,
hati-hati manjago iman. Taguah-taguah paciak tauhid, usah sumbiang,
usahlah cakak. Kok bulek indak bapasagi, picaknyo indak basuduik,
runciangpun indak bajipang. Walau ba’alah badai mahampeh, lauik gilo
tapan mangamuak, kamudi usah dilapehkan. Hanyo Allah tampek balinduang
nak, bukan dukun, bukanlah datu, bukanlah pulo tukang tanuang atau
mamintak bakeh kuburan, kok kunun ka setan jo ubillih.“Iyya kanak budu
wa iyya kanasta’in, kapado allah kito manyambah kapado-Nyo pulo mintak
tolong”. Nah…
itulah nak, itulah pitaruah Ayah. Kok nasehat ko lah namonyo, kok
pituah ka Ang katokan. Nan nyato utang ka anak lah taansua. Lain hari
Ayahlansaikan.